Uzależnienia mogą dotyczyć różnych substancji, zachowań i sposobów funkcjonowania, dlatego ich przebieg nie za każdym razem wygląda tożsamo. W praktyce często zaczyna się od czynności, która na start może się wydawać możliwa do kontrolowania, a z zdarza się, że zaczyna zajmować coraz więcej miejsca w normalnym życiu. Zmienia się sposób spędzania czasu, relacje z innymi osobami, podejście do zadań a także reakcje na sytuacje stresowe.
Istotnym sygnałem nie musi być jedynie częstotliwość danego zachowania. Znaczenie ma też utrata kontroli, trudność w ograniczeniu określonej czynności a także pojawianie się konsekwencji, mimo których dana osoba nadal do niej wraca. Uzależnienia często wiążą się też z próbami ukrywania kłopotu, racjonalizowania go albo przekładania wyborów o zmianie na późniejszy czas. Z punktu widzenia codziennego funkcjonowania istotne jest zatem nie tylko i wyłącznie to, co ze starannością robi dana osoba, niemniej jednak też jaką rolę dane zachowanie zaczęło pełnić w jej życiu.
Walka z uzależnieniem zwykle nie sprowadza się do jednej decyzji podjętej w konkretnym dniu. Samo uwarunkowanie o zmianie może być ważnym początkiem, natomiast później pojawiają się sytuacje, które sprawdzają sposobność utrzymania nowych zasad. Trudność mogą stanowić stres, zmęczenie, konflikty, określone miejsca, osoby albo codzienne przyzwyczajenia kojarzone z nałogiem. W praktyce znaczenie ma rozpoznanie takich okoliczności i obserwowanie własnych reakcji, ponieważ powrót do wcześniejszego zachowania może nastąpić również po okresie ograniczenia kłopotu. Nie zawsze znaczy to całkowity powrót do wcześniejszego schematu, niemniej jednak jest informacją, że przyjęty sposób postępowania wymaga ponownego przeanalizowania. W zależności od rodzaju uzależnienia a także sytuacji konkretnej osoby wykorzystywane są różne formy pomocy, w głównej mierze konsultacje ze specjalistą, psychoterapia czy leczenie medyczne. Dobór dobrego rozwiązania uzależniony jest od wielu czynników i nie powinien być oparty tylko na doświadczeniach innych osób.
Pytanie, jak pokonać uzależnienie, nie ma jednej odpowiedzi stosownej dla każdego przypadku. Zupełnie inaczej może wyglądać sytuacja osoby, która dopiero zauważa utratę sprawdzeniu, a zupełnie inaczej osoby funkcjonującej z kłopotem od wielu lat. Znaczenie może mieć także rodzaj uzależnienia, stan zdrowia, sytuacja rodzinna a także wcześniejsze próby zmiany. Są przypadki w których nagłe odstawienie substancji może wiązać się z objawami wymagającymi konsultacji medycznej, dlatego sposób postępowania warto rozpatrywać z uwzględnieniem konkretnego rodzaju problemu. Istotne bywa także uporządkowanie codzienności. Regularny sen, ograniczenie sytuacji wywołujących silną potrzebę powrotu do nałogu, kontakt z osobami wspierającymi przeróbkę oraz planowanie dnia nie rozwiązują samego uzależnienia, niemniej jednak mogą wpływać na warunki, w których podejmowane są kolejne decyzje. W praktyce potrzebna jest również gotowość do sprawdzania, co działa, a co prowadzi do powtarzania wcześniejszych schematów.
Proces zmiany może obejmować okresy większej testom a także momenty, w których pojawiają się trudności. Z tego powodu warto zwracać uwagę na dokładnie sprecyzowane zachowania zamiast oceniać cały proces jedynie jako sukces albo porażkę. Pomocne może być zapisywanie sytuacji, w których pojawia się silna wymaganie sięgnięcia po substancję albo zaprojektowania określonej czynności, wraz z informacją o emocjach, okolicznościach i późniejszych konsekwencjach. Takie obserwacje pozwalają zauważyć powtarzające się zależności, których podczas powszechnego funkcjonowania można nie dostrzegać. Ważnym elementem pozostają również relacje z bliskimi, choć ich rola może być różna w współzależności od sytuacji. W pewnych przypadkach potrzebne jest wsparcie, innym razem wyraźne określenie granic wobec zachowań związanych z nałogiem. Uzależnienie wpływa bowiem nie tylko na osobę, której dotyczy, lecz często też na sposób funkcjonowania całego otoczenia. Dlatego zmiana może wymagać stopniowego porządkowania wielu sekcji życia, a nie tylko rezygnacji z jednego zachowania.
Źródło: ośrodek uzależnień dolnośląskie.